Wat vertellen de klachten van je paard over zijn darmgezondheid?

Een opgeblazen buik, gasvorming, mestwater, zomereczeem, jeuk, brokkelhoeven, energiepieken, weinig energie of moeite met aankomen of afvallen. Op het eerste gezicht lijken het totaal verschillende klachten. Toch is er één belangrijke basis waar ik als voedingsadviseur bij veel van deze paarden óók naar kijk: de darmgezondheid.

Niet omdat al deze klachten automatisch door darmproblemen worden veroorzaakt. Zo eenvoudig werkt het lichaam niet. Maar wel omdat de darmen betrokken zijn bij veel meer dan alleen de vertering van voeding.

Een gezonde darmomgeving vormt een belangrijke basis voor vertering, vezelfermentatie, voedingsstoffenopname, energievoorziening en weerstand. Daarom kunnen signalen dat deze basis aandacht nodig heeft veel breder zijn dan alleen afwijkende mest.

Wat zijn signalen van darmproblemen bij paarden?

Veel paardeneigenaren denken bij darmproblemen vooral aan diarree of mestwater. Dat zijn duidelijke signalen vanuit het maagdarmstelsel, maar ze vertellen niet het hele verhaal.

Binnen mijn klachtenanalyses kijk ik onder andere naar:

• een regelmatig opgeblazen buik;

• veel gasvorming of winderigheid;

• mestwater;

• dunne of wisselende mest;

• sterke reacties op gras- of ruwvoerwisselingen;

• gevoeligheid rondom buik of flanken;

• moeite met aankomen of juist gemakkelijk dik worden;

• wisselende energie of duidelijke energiepieken;

• een doffe of veranderende vacht;

• terugkerende huidproblemen, jeuk of zomereczeem;

• brokkelige of gevoelige hoeven;

• veranderingen in weerstand of herstel;

• terugkerende klachten die rond dezelfde seizoenen ontstaan.

Eén van deze signalen betekent niet automatisch dat je paard een darmprobleem heeft. Dat onderscheid is belangrijk.

Juist de combinatie van verschillende signalen, de voorgeschiedenis en het moment waarop klachten ontstaan, kan waardevolle informatie geven over wat er in het lichaam gebeurt.

Veel klachten ontstaan niet zomaar

Een duidelijk probleem ontstaat vaak niet van vandaag op morgen. Regelmatig heeft het lichaam daarvoor al kleinere signalen gegeven.

Misschien stond je paard eerst alleen wat opgeblazen na het eten. Later merkte je dat hij meer winden liet. Tijdens de overgang naar gras werd de mest ieder voorjaar zachter en na een nieuwe partij hooi had zijn spijsvertering een paar weken nodig om weer stabiel te worden.

Misschien kwamen daar later andere signalen bij. De jeuk werd ieder jaar heftiger, de hoeven begonnen sneller te brokkelen, de energie werd minder stabiel of je paard kwam steeds gemakkelijker aan.

Los van elkaar lijken dit verschillende problemen.

Maar zet je ze naast elkaar, dan ontstaat soms een heel ander totaalbeeld.

Daarom kijk ik bij HorseGanic niet alleen naar de klacht waarvoor iemand zich bij mij meldt. Ik wil weten welke signalen eraan voorafgingen, welke tegelijkertijd aanwezig zijn, wat er verandert gedurende de seizoenen en hoe het paard reageert op veranderingen in voeding en management.

Waarom zijn gezonde darmen zo belangrijk voor een paard?

De darmen doen veel meer dan alleen voeding verwerken en mest produceren.

Vooral in de blinde en dikke darm leven enorme hoeveelheden micro-organismen die samen het darmmicrobioom vormen. Deze micro-organismen fermenteren vezels uit het rantsoen en produceren daarbij onder andere vluchtige vetzuren, die het paard als energiebron kan gebruiken.

Daarnaast zijn de darmwand en slijmvliezen belangrijk voor de opname van voedingsstoffen en staat het maagdarmstelsel nauw in verbinding met het immuunsysteem.

Ook bestaat er via de darm-brein-as tweerichtingscommunicatie tussen het maagdarmstelsel en het zenuwstelsel. Stress kan invloed hebben op het maagdarmstelsel en processen in het maagdarmstelsel kunnen op hun beurt onderdeel zijn van de signalering richting het zenuwstelsel.

Gezonde darmen vormen daardoor een belangrijke basis voor veel meer dan alleen goede mest.

Kunnen jeuk en huidproblemen samenhangen met darmgezondheid?

Wanneer een paard jeuk, schuurplekken of zomereczeem heeft, is de huid natuurlijk de plek waar de klacht zichtbaar is. Maar binnen een uitgebreide klachtenanalyse kijk ik niet automatisch alleen naar de huid.

Het maagdarmstelsel en het immuunsysteem staan nauw met elkaar in verbinding. Daarnaast is een goede voorziening en opname van voedingsstoffen belangrijk voor de opbouw en het herstel van huid en vacht.

Dat betekent nadrukkelijk niet dat iedere vorm van jeuk of zomereczeem wordt veroorzaakt door de darmen. Huidproblemen kunnen verschillende oorzaken en triggers hebben. Maar wanneer een paard naast jeuk bijvoorbeeld ook een opgeblazen buik, gasvorming, wisselende mest of duidelijke reacties op voer- en graswisselingen laat zien, vind ik het logisch om de darmgezondheid en het complete rantsoen mee te nemen.

De plek waar je een klacht ziet, vertelt immers niet altijd het hele verhaal.

Wat hebben brokkelhoeven met voeding en darmgezondheid te maken?

Ook bij brokkelige of gevoelige hoeven kijk ik breder dan alleen naar de hoef zelf. Goede bekapping, ondergrond, beweging en vochtbelasting zijn belangrijke factoren, maar het hoefweefsel moet ook door het lichaam worden opgebouwd.

Daarvoor zijn onder andere eiwitten, aminozuren, vitaminen en mineralen nodig. Deze voedingsstoffen moeten via het rantsoen worden aangeleverd, verteerd, opgenomen en vervolgens door het lichaam worden benut.

Wanneer een paard terugkerende hoefproblemen heeft én tegelijkertijd andere signalen laat zien vanuit bijvoorbeeld de spijsvertering, lichaamsconditie, huid of stofwisseling, kan het daarom waardevol zijn om het totaalplaatje te onderzoeken.

Niet omdat een brokkelhoef automatisch een darmprobleem betekent, maar omdat goede voeding pas waarde heeft wanneer het lichaam de aangeboden voedingsstoffen ook kan verwerken en benutten.

Welke rol spelen de darmen bij energie en stofwisseling?

Ook bij energie kijk ik naar de voedings- en darmbasis.

Vezels vormen een belangrijke energiebron voor het paard. Tijdens de fermentatie in de dikke darm produceren micro-organismen vluchtige vetzuren, die vervolgens door het paard kunnen worden opgenomen en als energie kunnen worden gebruikt.

Bij paarden met sterke energiepieken, wisselende energie, weinig energie of veranderingen in lichaamsconditie kijk ik daarom niet alleen naar hoeveel energie er theoretisch in de voerzak zit. Ik kijk ook naar de soort energie die wordt aangeboden, suiker en zetmeel, vezelbronnen, fermentatie en de verdere benutting van voedingsstoffen.

Afhankelijk van het totaalbeeld kan ook de suiker- en energiestofwisseling een belangrijk aandachtspunt zijn.

Ook hier geldt weer: één signaal geeft niet automatisch het antwoord. Juist verschillende signalen samen helpen bepalen waar we verder moeten kijken.

De darm-brein-as: wat hebben darmen en stress met elkaar te maken?

De darmen worden regelmatig het ’tweede brein’ genoemd. Dat komt doordat het maagdarmstelsel en de hersenen voortdurend met elkaar communiceren via onder andere zenuwbanen, hormonen en signaalstoffen. Deze tweerichtingscommunicatie noemen we de darm-brein-as.

Daarom kijk ik bij een stressgevoelig, snel heet of prikkelgevoelig paard dat óók duidelijke spijsverteringssignalen laat zien niet automatisch naar gedrag en darmen als twee volledig losstaande onderwerpen.

Dat betekent niet dat een heet of gespannen paard automatisch darmproblemen heeft. Gedrag wordt door veel factoren beïnvloed. Maar wanneer een paard tegelijkertijd bijvoorbeeld veel gasvorming, een opgeblazen buik, wisselende mest of gevoeligheid voor voerwisselingen laat zien, kan het waardevol zijn om deze signalen gezamenlijk te bekijken.

Darmgezondheid staat niet los van de rest van het lichaam

Binnen HorseGanic kijk ik uiteindelijk niet alleen naar de darmen, maar naar de samenwerking tussen verschillende systemen.

De darm verwerkt voeding en vormt een belangrijke plek voor fermentatie en opname. De lever speelt vervolgens een centrale rol bij allerlei stofwisselingsprocessen en de verwerking van opgenomen voedingsstoffen en stofwisselingsproducten. De nieren zijn onder andere betrokken bij vocht- en mineralenbalans en uitscheiding, terwijl het lymfestelsel een rol speelt binnen onder andere vochtbalans en immuunfunctie.

Afhankelijk van de signalen van het paard kunnen daarom verschillende functionele verbanden relevant zijn: darm en microbioom, darmwand en voedingsstoffenopname, darm en immuunsysteem, darm en zenuwstelsel, darm en stofwisseling en de verdere verwerking en uitscheiding binnen het lichaam.

Dat betekent niet dat ieder paard al deze systemen ondersteund moet krijgen.

Juist niet.

Het gaat erom te bepalen welke verbanden bij dit specifieke paard relevant zijn en waar we moeten beginnen.

Waarom dezelfde klacht niet dezelfde oorzaak betekent

Twee paarden met mestwater hoeven niet hetzelfde probleem te hebben. Twee paarden met een opgeblazen buik hebben niet automatisch dezelfde aanpak nodig. En twee paarden met jeuk hoeven al helemaal niet dezelfde onderliggende factoren te hebben.

Daarom is de voorgeschiedenis zo belangrijk.

Wanneer zijn de klachten begonnen? Zijn ze seizoensgebonden? Wat gebeurt er tijdens de overgang naar gras? Hoe reageert het paard op een andere partij ruwvoer? Hoe ziet de mest er gedurende het jaar uit? Welke andere klachten zijn aanwezig? Hoe is de energie en lichaamsconditie? En wat krijgt het paard precies te eten?

De klacht is het begin van de analyse, niet het antwoord.

Pas wanneer je deze puzzelstukjes naast elkaar legt, kun je patronen herkennen en bepalen welke systemen aandacht verdienen.

Waarom een persoonlijk darmadvies belangrijk is

Dat is ook waarom er voor mij geen standaardantwoord bestaat op de vraag: “Wat kan ik geven voor de darmen van mijn paard?”

Bij het ene paard kan vooral rust in het maagdarmstelsel prioriteit hebben. Bij een ander paard ligt de aandacht meer bij darmwand en slijmvliezen, fermentatie of het microbioom. En wanneer er daarnaast duidelijke signalen vanuit bijvoorbeeld de stofwisseling of weerstand zijn, kan het logisch zijn om daar later in het traject verder mee te werken.

Binnen HorseGanic begin ik daarom met een uitgebreide klachtenanalyse van het complete paard. Ik beoordeel de voeding, het ruwvoer en management en kijk naar de verbanden tussen de verschillende signalen.

Vanuit die analyse maak ik een persoonlijk herstelprotocol van 18 weken, verdeeld over drie fases van ongeveer zes weken. Zo kunnen we stap voor stap werken aan de basis en vervolgens verder bouwen vanuit wat het individuele paard nodig heeft.

Kijk verder dan de plek waar je de klacht ziet

Een opgeblazen buik. Mestwater. Gasvorming. Zomereczeem of terugkerende jeuk. Brokkelhoeven. Energiepieken. Weinig energie. Een paard dat gemakkelijk dik wordt of juist moeilijk op gewicht blijft.

Los van elkaar lijken het verschillende problemen.

Naast elkaar kunnen ze waardevolle informatie geven over wat het lichaam probeert te vertellen.

Daarom kijk ik bij HorseGanic verder dan alleen de plek waar de klacht zichtbaar wordt. Niet omdat alle klachten vanuit de darmen ontstaan, maar omdat een goed functionerend maagdarmstelsel een belangrijke basis vormt voor vertering, vezelfermentatie, voedingsstoffenopname, energievoorziening, weerstand en de samenwerking met andere systemen in het lichaam.

Herken jij meerdere van deze signalen bij jouw paard?

Met een uitgebreide klachtenanalyse, persoonlijk voedingsadvies en herstelprotocol kijk ik naar het complete paard. We brengen de voedingsbasis op orde en bepalen vervolgens stap voor stap welke systemen ondersteuning nodig hebben.

Want duurzame gezondheid begint voor mij niet bij het los behandelen van ieder signaal, maar bij begrijpen wat het lichaam als geheel laat zien en van daaruit werken aan een sterke basis van binnenuit.

Meer informatie vind je op https://horseganic.nl/